مصرف بیوقفه اخبار، آرامش ذهنی را تهدید میکند
محمدرضا عرب در گفتگو با کرمان۱۴۰۰؛ با اشاره به دسترسی گسترده مردم به اخبار در دنیای امروز، اظهار کرد: اخبار تقریباً در تمام ساعات شبانهروز در دسترس ماست و کافی است تلفن همراه را برداریم تا در چند ثانیه با دهها خبر، تیتر، تحلیل، تصویر و ویدئو مواجه شویم.
وی افزود: این دسترسی آسان باعث شده بسیاری از افراد بدون اینکه متوجه باشند، بخش قابلتوجهی از روز خود را صرف دنبالکردن اخبار کنند؛ از لحظه بیدارشدن و بررسی گوشی گرفته تا آخرین دقایق پیش از خواب، آگاهی از اتفاقات جامعه و جهان موضوع مهمی است، اما زمانی که مصرف اخبار به یک عادت مداوم و بدون توقف تبدیل شود، میتواند ذهن را با حجم زیادی از اطلاعات و نگرانی روبهرو کند.
کارشناس سواد رسانه ادامه داد: بهخصوص اخبار منفی، حوادث، بحرانها و اتفاقات نگرانکننده ممکن است توجه بیشتری را به خود جلب کنند و باعث شوند ذهن حتی پس از کنارگذاشتن گوشی همچنان درگیر آنچه دیده و شنیده است باقی بماند.
وی با بیان اینکه ذهن انسان برای پردازش اطلاعات به زمان نیاز دارد، گفت: وقتی خبرها پشت سر هم وارد ذهن میشوند، فرصت کافی برای فکرکردن، تحلیل و حتی استراحت باقی نمیماند، ممکن است فرد یک خبر را بخواند، هنوز درباره آن فکر نکرده باشد که خبر بعدی ظاهر شود و سپس خبر دیگری با موضوعی متفاوت توجه او را به خود جلب کند.
عرب تصریح کرد: در چنین شرایطی، ذهن دائماً از یک موضوع به موضوع دیگر منتقل میشود و احساس خستگی ذهنی افزایش پیدا میکند، این مسئله میتواند روی تمرکز، کیفیت مطالعه، کار، گفتگو با خانواده و حتی لذتبردن از فعالیتهای روزمره اثر بگذارد.
وی یکی دیگر از مشکلات مصرف مداوم اخبار را ایجاد این احساس دانست که ممکن است فرد با دنبالنکردن اخبار، اتفاق مهمی را از دست بدهد و افزود: به همین دلیل، فرد بارها و بدون ضرورت گوشی را باز میکند، شبکههای اجتماعی را بررسی میکند و به دنبال یک خبر جدید میگردد.
کارشناس سواد رسانه ادامه داد: این رفتار میتواند به یک چرخه تکراری تبدیل شود؛ خبر جدید توجه ما را جلب میکند، سپس خبر دیگری ظاهر میشود و ذهن دوباره به دنبال اطلاعات تازه میرود، در نتیجه، حتی زمانی که اتفاق خاصی در زندگی شخصی ما رخ نداده، ذهن میتواند درگیر مجموعهای از اتفاقات مختلف در نقاط دور و نزدیک باشد.
عرب با تأکید بر اینکه بسیاری از اخباری که مصرف میکنیم مستقیماً قابل کنترل یا تغییر توسط ما نیستند، اظهار کرد: ممکن است ساعتها درباره یک حادثه، بحران یا اتفاق سیاسی و اجتماعی مطالعه کنیم، اما در نهایت هیچ اقدامی از دستمان برنیاید، در چنین شرایطی، ادامهدادن بیوقفه مصرف خبر لزوماً به آگاهی بیشتر منجر نمیشود و ممکن است فقط انرژی و آرامش ذهنی بیشتری مصرف کند.
وی خاطرنشان کرد: مسئله این نیست که انسان از جامعه و اتفاقات اطراف خود بیخبر باشد؛ بلکه باید میان «آگاهی» و «غرقشدن در اخبار» تفاوت قائل شویم.
کارشناس سواد رسانه همچنین بر اهمیت توجه به زمان مصرف اخبار تأکید کرد و گفت: دنبالکردن اخبار درست قبل از خواب میتواند ذهن را دوباره درگیر موضوعات مختلف کند و فاصلهگرفتن از فعالیتهای روزانه را دشوارتر سازد، بنابراین، داشتن زمان مشخص برای دریافت اخبار و ایجاد فاصله میان زمان استراحت و زمان مصرف رسانهای میتواند به مدیریت بهتر استفاده از رسانهها کمک کند.
عرب افزود: بهتر است به جای دنبالکردن چندین منبع بهصورت همزمان، اخبار مهم را از منابع معتبر و قابل اعتماد دریافت کنیم و از بازنشر یا دنبالکردن هر محتوایی که صرفاً به دلیل هیجانانگیز بودن توجه ما را جلب کرده است، خودداری کنیم.
وی در ادامه گفت: سواد رسانهای فقط به معنای توانایی پیدا کردن و فهمیدن اخبار نیست؛ بلکه شامل توانایی مدیریت میزان مصرف رسانه و تشخیص زمان مناسب برای فاصلهگرفتن از آن نیز میشود، ما لازم نیست در تمام ساعات روز از همه اتفاقات دنیا مطلع باشیم. میتوانیم آگاه باشیم، اما برای ذهن خود نیز زمان استراحت در نظر بگیریم.
کارشناس سواد رسانه بیان کرد: گاهی خاموشکردن اعلانها، کنارگذاشتن گوشی و پرداختن به یک گفتوگوی ساده، مطالعه، ورزش، طبیعت یا فعالیتی که به آن علاقه داریم، میتواند فرصتی برای خارجشدن ذهن از چرخه بیپایان اطلاعات ایجاد کند.
وی خاطرنشان کرد: هدف حذف اخبار از زندگی نیست؛ هدف، مدیریت آگاهانه مصرف اخبار است. خبر باید ابزاری برای افزایش آگاهی ما باشد، نه عاملی که تمام توجه و آرامشمان را به خود اختصاص دهد. همانطور که برای تغذیه جسم خود به کیفیت و مقدار غذا توجه میکنیم، بهتر است درباره «رژیم اطلاعاتی» خود نیز حساس باشیم؛ اینکه چه چیزی وارد ذهنمان میشود، چه مقدار از آن را مصرف میکنیم و چه زمانی در معرض آن قرار میگیریم.
عرب تأکید کرد: باخبر بودن مهم است، اما آرامش ذهنی نیز ارزشمند است؛ هنر زندگی در عصر رسانه این است که هم از جهان اطرافمان آگاه باشیم و هم اجازه ندهیم جریان بیپایان اخبار، تمام فضای ذهنمان را اشغال کند.