سواد رسانه‌ای؛ نجات‌دهنده نوجوانان از بردگی فضای مجازی
مطهره کهنوجی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی کرمان۱۴۰۰؛ گفت: ترند در فضای مجازی به محتوایی گفته می‌شود که در مدت‌زمان کوتاهی با سرعت بالا مورد توجه و محبوبیت کاربران قرار می‌گیرد، به‌گونه‌ای که مخاطبان آن را با یکدیگر به اشتراک می‌گذارند یا در صفحات مجازی خود درباره آن صحبت می‌کنند، این ترندها می‌توانند شامل یک هشتگ، آهنگ یا کلیپ در زمینه‌های مختلف اجتماعی باشند.
وی افزود: پلتفرم‌های فضای مجازی نیز بر اساس الگوریتم‌های خود، این ترندها را شناسایی کرده و در معرض دید کاربران قرار می‌دهند که این مسئله می‌تواند به بازدید چندباره از یک محتوا منجر شود.
مدرس سواد رسانه اظهار کرد: تأثیر ترندها بر نوجوانان تا حد زیادی به محتوای تولیدشده بستگی دارد و می‌تواند آثار مثبتی نیز داشته باشد؛ اگر یک ترند بتواند مهارتی را در زمینه‌های اجتماعی یا ارزش‌های اخلاقی به نوجوان آموزش دهد و نقشی سازنده در زندگی او داشته باشد، می‌تواند اثر مثبتی بر رفتار و نگرش نوجوان بگذارد.
وی بیان کرد: در دوره‌ای که کشور درگیر جنگ بود، کلیپ‌هایی که در زمینه همدلی و مسائل اجتماعی منتشر می‌شد، می‌توانست روحیه گذشت و ایثار را در نوجوانان تقویت کند، درک آن‌ها را از مسائل، چالش‌ها و مشکلات جامعه افزایش دهد و حتی انگیزه و هدفی در آن‌ها ایجاد کند تا برای رسیدن به آن هدف، تلاش و کوشش بیشتری داشته باشند.
کهنوجی ادامه داد: اما متأسفانه آنچه شاهد آن هستیم، تأثیرات منفی برخی ترندهای مجازی است یکی از موارد، کلیپ‌های طنزی است که به‌صورت کلیشه‌ای توسط بسیاری از بلاگرها مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما در برخی از آن‌ها رفتارهای نامناسب و الفاظ کوچه‌بازاری و رکیک به کار می‌رود و این رفتارها به کودکان و نوجوانان آموزش داده می‌شود.
مدرس سواد رسانه عنوان کرد: اگر به گفتگوی میان نوجوانان در سطح جامعه دقت کنیم، می‌بینیم که استفاده از این الفاظ و کلمات به‌وفور دیده می‌شود، ممکن است نوجوانان در مقابل بزرگ‌ترها به دلیل رعایت ادب یا ترس از سرزنش کمتر از این الفاظ استفاده کنند، اما در جمع دوستان و همسالان خود استفاده از آن‌ها بیشتر دیده می‌شود.
وی خاطرنشان کرد: موضوع دیگر، عادی‌سازی رفتارهای نامناسبی است که در گذشته از سوی خانواده‌ها زشت و ناپسند دانسته می‌شد؛ رفتارهایی مانند خشونت، قلدری، مصرف مواد مخدر و مشروبات الکلی، تکرار این موضوعات در فضای مجازی می‌تواند موجب عادی‌شدن آن‌ها در نگاه نوجوانان شود.
کهنوجی گفت: در این میان، رفتارهای خشونت‌آمیز، درگیری‌های خیابانی و استفاده از سلاح سرد نیز از جمله مواردی است که در برخی محتواهای مجازی دیده می‌شود، مشاهده این موارد، به‌ویژه در میان دختران، می‌تواند زنگ خطری درباره تأثیر این محتواها بر تربیت نسل آینده باشد.
وی افزود: مسئله دیگر، ایجاد انتظارات غیرواقعی در نوجوانان است، انتشار کلیپ‌هایی از جشن تولدها، هدایا و جوایزی که والدین در مناسبت‌های مختلف برای فرزندان خود تهیه می‌کنند، می‌تواند سطح توقع نوجوان از والدین را افزایش دهد؛ به‌گونه‌ای که شرایط اقتصادی خانواده برای او کمرنگ شود و آنچه از والدین دریافت می‌کند، به معیار مهم‌تری برای او تبدیل شود.
مدرس سواد رسانه اظهار کرد: برای کاهش این تأثیرات منفی، والدین باید از همان دوران کودکی بر محتواهایی که در دسترس فرزندانشان قرار می‌گیرد، نظارت داشته باشند و محتوای مناسب را در اختیار آن‌ها قرار دهند.
وی گفت: وقتی موضوعی در فضای مجازی ترند می‌شود، بخش زیادی از جامعه آن را می‌بینند و درباره آن صحبت می‌کنند؛ بنابراین می‌توانیم مطمئن باشیم که فرزندان ما نیز آن ترند و کلیپ را دیده‌اند پس بهتر است درباره آن در خانواده صحبت کنیم، نظر فرزندان را بپرسیم و سپس به‌صورت غیرمستقیم، آثار و پیامدهای رفتارهای نادرست موجود در آن محتوا را برای آن‌ها توضیح دهیم.
کهنوجی ادامه داد: همچنین باید از همان دوران کودکی، فرزندان را با تفکر اجتماعی و انتقادی تربیت کنیم تا بتوانند به‌مرور زمان تأثیرات منفی محتواها را خودشان شناسایی کنند، نسبت به آن‌ها واکنش نشان دهند و آن‌ها را مدیریت کنند.
وی بیان کرد: تأثیر برنامه‌ها و محتواهای فضای مجازی اجتناب‌ناپذیر است، اما اگر نوجوان قدرت تشخیص لازم را به دست آورده و سواد رسانه‌ای او به حدی رسیده باشد که بتواند واقعیت را از محتوای مجازی تشخیص دهد، راحت‌تر می‌تواند این تأثیرات را مدیریت کند و برده و بنده فضای مجازی نباشد.
انتهای خبر/ ک